Lion’s Mane (pruikzwam): vruchtlichaam, extractverhouding en hoe je het etiket leest

Lion’s Mane (Hericium erinaceus), in het Nederlands ook pruikzwam of leeuwenmanen paddenstoel genoemd, is een eetbare paddenstoel: wit, ruig en met hangende stekels als ijspegels. In Oost-Azië wordt hij al eeuwen gegeten, en inmiddels is hij een van de meest verkochte paddenstoelsupplementen in Europa. Het is ook een van de minst consequent gemaakte: twee producten met bijna hetzelfde etiket kunnen heel verschillende hoeveelheden echte paddenstoel bevatten.

Deze gids gaat over dat verschil: wat het vruchtlichaam is, wat een extractverhouding betekent en welk getal op het etiket de moeite waard is. Hij vertelt u niet wat Lion’s Mane voor u zal doen: voor Lion’s Mane zijn onder EU-wetgeving geen gezondheidsclaims toegestaan, en JeaKen maakt er geen. Wat volgt gaat over samenstelling, omdat u die zelf kunt controleren.

1. Vruchtlichaam of mycelium: het belangrijkste verschil

De paddenstoel die u zou herkennen is het vruchtlichaam: het deel dat bovengronds groeit en wordt geoogst. Mycelium is het wortelachtige netwerk waarmee de schimmel door zijn voedingsbodem groeit voordat hij vrucht draagt.

Beide komen voor in supplementen, maar ze worden niet op dezelfde manier geproduceerd. Commercieel mycelium wordt meestal gekweekt op graan, vaak rijst of haver, en groeit daar doorheen tot het ermee versmolten is. Bij de oogst zijn de twee niet meer te scheiden, dus wordt het graan samen met het mycelium tot poeder vermalen.

Het gevolg is verdunning. Een capsule met “myceliumbiomassa” bestaat qua gewicht grotendeels uit graanzetmeel, met een veel kleiner aandeel schimmelmateriaal. Er wordt niets verzwegen, want “mycelium” staat op het etiket, maar wie twee producten vergelijkt op het aantal milligram op de voorkant, ziet het niet.

Een extract uit het vruchtlichaam heeft dit probleem niet: het uitgangsmateriaal is geoogste paddenstoel en er gaat geen voedingsbodem mee in het eindproduct.

2. Wat een extractverhouding werkelijk betekent

Extractverhoudingen zoals 10:1 beschrijven de concentratie. Tien kilo gedroogd vruchtlichaam wordt verwerkt tot één kilo extract. Een 4:1-extract is minder geconcentreerd; 1:1 is eigenlijk geen extract, maar gewoon gedroogd poeder.

Daarom kan het aantal milligram op de voorkant van een verpakking misleiden. “5000 mg” op een paddenstoelsupplement verwijst meestal naar een equivalent in gedroogde paddenstoel: de hoeveelheid grondstof waaruit het extract in de capsule is gemaakt, niet het gewicht van het poeder in de capsule. Beide getallen zijn legitiem, maar ze zijn niet met elkaar te vergelijken. Een product dat het grondstofequivalent noemt, lijkt al snel meerdere keren sterker dan een product dat het extractgewicht noemt, terwijl dat niet zo hoeft te zijn.

De verhouding is het getal dat de vergelijking mogelijk maakt, en juist dat getal ontbreekt het vaakst op het etiket.

3. Het etiket lezen: bèta-glucanen, niet “polysachariden”

Veel paddenstoelproducten adverteren met een percentage “totale polysachariden”. Dat getal is zwakker dan het lijkt.

Polysachariden zijn een brede groep koolhydraten. Daartoe horen de bèta-glucanen, die specifiek in de celwand van schimmels voorkomen, maar ook de alfa-glucanen, en dat is zetmeel. Een product dat op rijst of haver is gekweekt, brengt graanzetmeel mee in het poeder, en dat zetmeel telt mee in het totale polysacharidegehalte. Een hoog percentage kan dus meer over de voedingsbodem zeggen dan over de paddenstoel.

Op volgorde van bruikbaarheid op een etiket:

• Percentage bèta-glucanen: de maat die specifiek is voor schimmels. Het meest informatieve getal, en het minst vaak vermeld.
• Vruchtlichaam of mycelium, duidelijk vermeld.
• Extractverhouding: 10:1, 8:1, 4:1.
• “Totale polysachariden”: met voorzichtigheid lezen, tenzij u ook weet waar het materiaal vandaan komt.
• Alleen een groot aantal milligram: het minst informatieve getal op de verpakking.

4. Praktische punten

• Vorm. Lion’s Mane-extract wordt verkocht als capsules of los poeder. Poeder kunt u door koffie of een smoothie roeren; capsules vermijden de smaak, die mild maar merkbaar is.
• Geschiktheid. Paddenstoelextracten in plantaardige capsules zijn geschikt voor veganisten en vegetariërs. Controleer het capsulehulsel, want gelatinecapsules zijn in deze categorie nog steeds gebruikelijk.
• Koken. Pruikzwam is ook een gewone eetbare paddenstoel en wordt vers verkocht door sommige groenteboeren en kwekers. Een supplement is een geconcentreerd extract, geen vervanging voor voeding.
• Allergieën. Wie bekend is met een allergie voor paddenstoelen of schimmels, kan paddenstoelsupplementen beter vermijden.

Veelgestelde vragen

Wat is de Nederlandse naam van Lion’s Mane?

Pruikzwam. De soort heet wetenschappelijk Hericium erinaceus; ook de namen leeuwenmanen paddenstoel en egelstekelzwam worden gebruikt.

Wat is beter: vruchtlichaam of mycelium?

Dat hangt af van wat u wilt vergelijken, maar een extract uit het vruchtlichaam bevat geen graansubstraat. Bij mycelium dat op graan is gekweekt, bestaat een groot deel van het poeder uit vermalen graan.

Betekent 5000 mg dat er 5000 mg extract in zit?

Meestal niet. “Gelijk aan 5000 mg” betekent dat het extract in de capsules is gemaakt uit 5000 mg gedroogde paddenstoel. Het gewicht van het extract zelf is lager, omdat het geconcentreerd is.

Waar let ik op bij het kiezen van een Lion’s Mane supplement?

Kijk of het vruchtlichaam of mycelium is, wat de extractverhouding is en of er een bèta-glucanengehalte wordt vermeld. Een groot aantal milligram alleen zegt weinig.

Volg de aanbevolen dagelijkse dosis op het etiket en overschrijd deze niet. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. Bent u zwanger, geeft u borstvoeding, gebruikt u medicijnen of staat u onder medisch toezicht, overleg dan eerst met uw arts of apotheker.